طي گفت و گوي نشريه جامع با امام جمعه بندرعباس و عضو مجلس خبرگان رهبري بررسي شد

بايدها و نبايدهاي محـرم و عزاداري

با فرا رسیدن ماه محرم و رونق گرفتن مجالس عزاداری اباعبدا... الحسین ، به نظر مي رسد آن چه که بيش از پيش بايد بدان توجه نمود حقيقت عزاداري براي سالار شهيدان و بايدها و نبايدهاي آن مي باشد.

آنچه در ذيل مي آيد ماحصل گفتگوي ما با حضرت آیت ا... نعیم‏آبادی امام جمعه محترم بندرعباس و عضو فعال مجلس خبرگان رهبری مي باشد که از نظر خوانندگان عزيز مي گذرد:

- به عنوان اولین سوال ، شاید نتوانیم پدیده عزاداری امام حسین(ع) را با هیچ موضوع دیگری در جهان تشیع و حتی در کل دنیا مقایسه کنیم . شما ابعاد این پدیده را چگونه ارزیابی می کنید؟

همانطور که در سوال مطرح شد ، هیچ پدیده ای و به تعبیر دیگر هیچ روزی همانند روز عاشورا نیست. هم از نظر شکل و هم از نظر محتوا. از نظر شکل در این روز فرزند پیامبر را می بینیم با اعضای خانواده و تعدادی از خالص ترین ارادتمندان اهل بیت (ع) . حادثه ای که در آن فرزند پیامبر ، نواده های پیامبر(ص) و بهترین های امت حضور داشتند در یک مبارزه ، آن هم به همراه اعضای خانواده و از افرادی با سنین مختلف حتی شیرخوار. از سوی دیگر رفتاری که با این مجموعه عظیم از سوی دشمن انجام شد که وحشی گری را در تمام ابعادش به نمایش گذاشتند. از قتل و آتش و جدا کردن سر و اسب بر بدن تاختن ، مجموعه جنایاتی که به صورت جمعی یک حادثه منحصر به فرد است. پس از نظر شکل حادثه ای است بی نظیر. از نظر محتوا هم بی نظیر است. یعنی مبارزه با انحرافات چندین ساله نه ، مبارزه با یک انحرافاتی که طی چندین دهه در جامعه شکل گرفته بود ، به گونه ای که دشمنان قسم خورده اسلام به نام امیرالمؤمنین حاکم شدند و سهم خاندان پیامبر جز تیر و نیزه و شمشیر و آتش نبود. به تعبیر سالار شهیدان حکومت یزید یعنی مرگ اسلام. و این چه خطری بود که سالار شهیدان احساس می فرمودند که با شکل گیری این ظلم ، اسلامی نخواهد ماند. پس از نظر شکل بی نظیر ، از نظر محتوا بی نظیر ، از نظر آثار و نقش عاشورا در حفظ اسلام آن هم بی نظیر است.

يک نگاه اجمالی به تاریخ اسلام نشان می دهد هر حرکت اسلامی در جامعه شکل گرفته است با الگو گرفتن از داستان کربلا بوده است و با شعار یالثارات الحسین.

مجموعه این مسايل و مسايل فراوان دیگر این عنوان را برای عاشورا بهترین عنوان قرار   مي دهد که « بی نظیرترین روز در تاریخ جهان است.» «لا یوم کیومک یا اباعبدا...». و اگر به درس هایی که از عاشورا می توان آموخت رجوع شود ، جایگاه آن روشن تر می شود. درس اخلاص ، ایثار ، آگاهی در دین و همه درس های فراموش شده ای که در ذهنیت جامعه رنگ باخته بود و بعد هم در جامعه اسلامی گاهی خود را نشان می داد و الهام از عاشورا است که هادی ترین نقش را در       درس آموزی از عاشورا ایفا خواهد کرد.

- یکی از بحث هایی که معمولا ً در آستانه محرم مطرح می شود ، بحث آسیب شناسی عزاداری است و مباحث مختلفی در این رابطه طرح می شود. این نوع آسیب شناسی را تا چه اندازه مفید می دانید؟

به همان اندازه که شناخت خطرات و آسیب ها در حفظ جان یک انسان مؤثر و نشناختن آن روح و تن را در مخاطره جدی قرار می دهد ، به همان گونه آسیب ها که مهم ترین آن تحریفات است ، داستان عاشورا را به خطر می اندازد و همه عناصر سازنده آن را نه تنها از کار می اندازد ، بلکه با 180 درجه تغییر ، حرکت ضد عاشورایی را سامان می دهد.

متاسفانه در بحث تحریف ها و آسیب ها به دو دسته از تحریف ها برخورد می کنیم.

تحریف های محتوایی و تحریف های شکلی که اولی عاشورا را از رسالت اصلی اش منحرف می کند و دومی بدترین چهره را از عاشورا در مقابل دشمنان به ارائه می نشیند.

نمونه های تحریف محتوایی را همه می دانیم. به دو تحریف اشاره می کنم:

اول تبدیل عاشورا به یک درگیری خانوادگی: با ساختن داستانی جعلی سعی می کنند القا کنند که از ابتدا بین اجداد دو طرف ، درگیری و خصومت بوده است. در واقع منشأ واقعه عاشورا را نه یک حرکت مکتبی که یک

 درگیری  طبیعی و خانوادگی می دانند که بین آنها شمشیر حاکم است. این نمونه که بیان شد مسلماً اشتباه و خرافه است. چون حتی حاکمانی از بنی امیه به حکومت رسیدند که نه تنها با اهل بیت درگیر نبودند بلکه گرایش به اهل بیت نیز داشتند.

تحریف غلط دیگر اینکه سالار شهیدان شهادت را انتخاب کرد تا با شهادت او ما به بهشت برویم. البته در یک معنا صحیح است تا با درس گیری از نهضت عاشورا به بهشت برسیم. اما تحریف گران منظورشان این نیست. آیا می شود به خاطر شهادت امام   حسین (ع) ، یک شیعه ولو شرابخوار ، فاسق و ... به بهشت برود. بنگرید این تحلیل ها برای عاشورا چیزی باقی می گذارد. عاشورا که باید یک مکتب حرکت باشد را به سکون می خواند. این در بُعد محتوایی. اما در بعد ظاهری و شکلی نمونه های آن به قدری زیاد است که قابل شماره نیست و برای شناخت اینها باید جامعه تاریخ صحیح عاشورا را بخواند تا تحریف ها را بداند.

- یکی از موضوعات مهم ، مسأله نوآوری در عزاداری است. حد و مرز این نوآوری چیست و چگونه باید آن را با سنت ها تلفیق کرد؟

نوآوری در دو شکل کاملا ً ممنوع و در شکل دیگر لازمه تداوم صحیح انقلاب عاشورا است.

اما دو فرمی که کلا ً ممنوع است: اضافه کردن چیزی که در عاشورا نبوده است که ما قبلا ً به عنوان تحریف از آن نام بردیم و آن را خطری برای تاریخ عاشورا دانستیم. نوع دوم نوآوری که ممنوع است عبارت است از تفسیرهای نو که با عاشورا بیگانه است، از قبیل تفسیرهای مارکسیستی که منافقین از داستان مهم عاشورا می کردند و یا غیر منافقین که با الهام از مکتب های دیگران به تفسیر نشسته اند. به قول شهید مطهری که فرموده بودند: « بعد از خواندن یکی از همین کتاب ها از تهران تا مشهد یک روضه کاملا ً مارکسیستی را مطالعه کردم.» این نوآوری ها را نوآوری های ممنوع می دانیم. اما نوآوری های لازم داستان عاشورا برای همیشه مورد احتياج است. در هر مقطعی بشر باید حرف جدیدی که برگرفته از روح عاشورا باشد بیابد و به تبلیغ آن بپردازد. بر همه نویسندگان ، گویندگان ، شعرا ، محققان و پژوهشگران تاریخ عاشورا لازم است ابعاد مختلف عاشورا را بفهمند ، به دست بیاورند و متناسب زبان زمان به تفسیر نشسته و در اختیار جامعه به ویژه نسل جوان قرار دهند و معتقدیم تا بشر باقیست ، عاشورا حرف برای گرفتن دارد ، به شرط اینکه با زبان عاشورا آشنا شویم و عاشورا را با زبان عاشورا بیان کنیم.این کار لازم است و صبر زیادی‏می‏خواهد و آثار خوبی‏را با خودش همراه‏دارد.

بخش دوم مصاحبه در شماره آينده (بهمن ماه) منتشر مي شود.